چاپ کتاب پیش‌بینی رفتارهای پرخطر

چاپ کتاب پیش‌بینی رفتارهای پرخطر با خودتعین‌گری و تاب‌آوری

سرشناسه

:

زنده‌دلان، مهدی، ‏ ۱۳۶۹‏-

‏عنوان و نام پديدآور

:

پیش‌بینی رفتارهای پرخطر با خودتعین‌گری و تاب‌آوری‏ / نویسنده مهدی زنده‌دلان.

‏مشخصات نشر

:

تهران: گنجور، ‏‫‏1400.

‏مشخصات ظاهری

:

106 ص .

‏شابک

:

978-622-7726-50-3

‏وضعیت فهرست نویسی

:

فیپا

‏یادداشت

:

کتابنامه

‏موضوع

:

خطر کردن (روان‌شناسی) در نوجوانی 

‏موضوع

:

Risk-taking (Psychology) in adolescence

‏موضوع

:

نوجوانان – روان‌شناسی

موضوع

:

Adolescent psychology

‏رده بندی کنگره

:

506RJ

‏رده بندی دیویی

:

418/155

‏شماره کتابشناسی ملی

:

نو8403010

 

فهرست مطالب

 

پیشگفتار 11

مقدمه. 13

چند اصطلاح مهم.. 18

رفتارهای پرخطر: 18

تعریف خودتعیین گری: 19

تاب آوری: 19

آمادگی برای تغییر: 19

1-2- بخش اول: مبانی نظری… 22

1-1-2- رفتارها و فعالیت های جوانان.. 22

– نظریه های فعالیت های و رفتارهای پرخطر در جوانان.. 25

– نظریه بوم شناختی: 25

– نظریه بی سازمانی اجتماعی: 26

– نظریه خرده فرهنگ بزهکارانه جوانان: 26

– نظریه فرهنگ طبقه پایین: 28

– نظریه برچسب زنی: 29

نظریه رفتار مشکل آفرین: 30

– نظریه زمان بندی بلوغ: 31

– نظریه استرس اجتماعی: 32

– نظریات مهارت اجتماعی: 33

– نظریات روان شناختی: 33

خودتعیین گری… 34

– انگیزش درونی.. 38

– انگیزش بیرونی.. 39

– تنظیم یا نظم دهی بیرونی: 40

– تنظیم درونی شده: 41

– تنظیم همانندسازی شده: 41

– نظم دهی یکپارچه شده: 41

– بی انگیزگی.. 43

-تاب آوری… 43

-ویژگی هاي افراد تاب آور 45

الگوهاي مفهومی تاب آوري… 46

الگو هاي تاب آوري… 47

1- 1 -الگو مراحل جبرانی.. 47

2- 2 -الگو چالش….. 47

3- 3 -الگو محافظتی در مقابل آسیب پذیري… 47

1 -الگو جبرانی: 47

2-الگوي چالش….. 48

رویکردهاي نظري پیرامون تاب آوري… 49

رویکرد روان شناسی مثبت… 49

رویکرد انسان گرایی.. 50

دیدگاه رشدي… 51

دیدگاه روانشناسی تحولی.. 51

تاب آوري در بزرگسالان جوان.. 51

تاریخچه پیدایش تاب آوری: 54

تعریف مفهومی تاب آوری: 57

ویژگی های افراد تاب آور: 63

انواع تاب آوری: 64

– تاب آوری عمومی: 64

– تاب آوری حقيقی: 64

– تاب آوری تلقيحی: 64

پیدایش مفهوم تاب آوری: 66

خاستگاه اصلی پژوهش تاب آوری در برخورد بامشکلات… 68

چارچوب تاب آوری کامپفر. 70

ویژگیهای افراد تاب آور 71

خاستگاه نظری تاب آوری… 76

تعریف تاب آوری روانی.. 78

ویژگی های افراد تاب آور 79

1- احساس ارزشمندي: 81

2- مهارت در حل مسئله: 81

3- کفایت اجتماعی: 82

4- خوش بینی: 83

5- همدلی: 83

آمادگی برای تغییر. 83

انواع تغییر. 84

سطوح تغییر. 85

آمادگی برای تغییر. 86

– عوامل مؤثر بر آمادگی برای تغییر. 88

کلام پایانی.. 89

منابع.. 93

منابع فارسی.. 93

منابع انگلیسی.. 100

 

پیشگفتار

در جریان رشد انسان، سال های حساسی وجود دارن که تأثیر خود را در تمام مراحل زندگی بر جای می گذارند. سال های جوانی از این دوران مهم است. جوانی مانند همه دوران گذار، با مشکلات و تعارض ها و بحران هایی همراه است. به علاوه امروزه تغییرات زیستی، فن آوری، اقتصادی و اجتماعی در زندگی جوانان روی داده که منجر به ایجاد نیازهای متفاوت مخصوص این گروه سنی شده است. از این رو دقت در بررسی و ارزیابی نیازهای سلامت گروه جمعیتی جوانان با توجه به طبیعت تکاملی، مشخصات ویژه و نیازهای خاصی که در این دوره زندگی وجود دارد، بسیار مهم و حائز اهمیت است (شاه حسینی، سیمبر، رمضانخانی و علوی مجد، 1391).  جنبه دیگری که بر اهمیت موضوع سلامت جوانان می افزاید، کثرت جمعیتی این گروه سنی در کنار نادیده گرفته شدن موضوع سلامت جوانان می باشد، چرا که در بسیاری از محاسبات بهداشتی، میزان مرگ و میر، عمدتاً توسط برنامه ریزان، سیاست گزاران، محققان و کارکنان بهداشتی به عنوان شاخص های اصلی بهداشتی مورد توجه قرار می گیرد. جوانان، در مقایسه با سایرگروه های سنی، هم در کشورهای در حال توسعه و هم در کشورهای صنعتی مرگ و میر کمتری دارند. توجه صرف به میزان مرگ و میر باعث شده است که جوانان به عنوان یک گروه سنی سالم شناخته شوند و این امر به احتساب اولویت پایین تری برای اقدامات مربوط به سلامت منجر شده است (دوناث[1] و همکاران، 2016).  از طرف دیگر، با توجه به جوان بودن کشور ما ضرورت شناخت بهتر جوانان و نحوه برخورد با آنها و پیش بینی ویژگی های آنها با توجه به تمایل آن ها به رفتارهای پر خطر  مورد بررسی دقیق قرار گیرند تا امکان برنامه ریزی مطلوب برای آن ها فراهم گردد. این موضوع ضرورت عملی و کاربردی  کتاب  حاضر را روشن می سازد. بنابراین، محقق به دنبال بررسی و رفع نواقص در این زمینه است.

مقدمه

مرحله نوجوانی و جوانی یکی از بحرانی‌ترین مراحل زندگی براي هر فرد و خانواده او محسوب می‌شود. با ورود به این دوران، تحولات بسیار عمیقی از نظر فیزیکی، روانی و اجتماعی در نوجوانان به وجود می‌آید که موجب بر هم خوردن تعادل و توازن جسم و روان آن‌ها می‌شود (هانت و مک کی[2]، 2017). یکی از مسائلی که در دوره نوجوانی و جوانی باید به آن توجه نمود، نوع تفریحات و رفتارهای پرخطر[3] آن هاست. این نوع تفریحات و رفتارهای ناسالم، رفتارهایی هستند که سلامت و بهزیستی جوانان را در معرض خطر قرار می دهند. شیوع تفریحات ناسالم در جوامع یکی از موارد جدي تهدید کننده سلامت است که در سال هاي اخیر با توجه به تغییرات سریع اجتماعی از سوي سازمان هاي بهداشتی، مجریان قانون و سیاست گذاران اجتماعی مورد توجه قرارگرفته است (اسماعیل زاده، اسدی، میری و کرامتکار، 1393). مطالعات مختلف در دهه هاي اخیر نشان داده اند که تفریحات ناسالم در دوران جوانی بسیاررایج و پر تکرار هستند (جانستون[4]، 2006؛ به نقل از اکبری و زارع، 1391). در واقع تفریحات و رفتاری نامناسب یکی از پیچیده ترین آسیب هاي اجتماعی و از مصادیق عمده انحرافات محسوب می شود که می تواند پایه و اساس بسیاري از آسیب ها و معضلات اجتماعی در سطح جامعه گردد. مثال هایی که از این فعالیت ها می توان عنوان کرد عبارتند از: بی دقتی و رفتارهاي غیر معمول در رانندگی، کنجکاوي در استفاده از مواد مخدر و مشروبات الکلی، گریز از مدرسه، دزدي، پرخاشگري، روابط جنسی نامشروع و غیر اخلاقی، بی نظمی هاي غذایی، عصیان و سرکشی در رعایت قوانین و مقررات، ارتکاب جرم، خودکشی و انجام ورزش هاي خطرناك (یاریاری، کشاورزی و رسولی، 1394).

جوانان به این دلیل درگیر تفریحات و رفتارهای پرخطر می شوند که خود را آسیب ناپذیر می دانند (خدابخشی کولایی، حیدري، خوش کنش و حیدري، 1392). علل مختلفی براي گرایش به رفتارهاي پرخطر گزارش شده است. این علل می توانند ناشی از روابط خانوادگی و روش هاي فرزندپروري والدین، شامل بی ثباتی رفتار والدین، فقدان حمایت روانی و عدم توجه از جانب والدین، تجارب یادگیري معیوب در زمینه سازگاري با قوانین و مقررات و ارزش هاي اخلاقی، عوامل روانشناختی از جمله هوش کمتر از متوسط باشند (یاریاری، کشاورزی و رسولی، 1394). یکی از متغیرهایی که ممکن است در ارتباط با رفتارهای پرخطر جوانان باشد، ویژگی های خودتعیین گری[5] است. نظریه خودتعیین گری بر انواع گوناگون انگیزش در افراد به جای مقدار آن تمرکز دارد و توجه ویژه ای به مفهوم انگیزش خودمختاری، انگیزش کنترل شده و بی انگیزگی به عنوان پیشامدهای مهم پیامدهای عملکردی و بهزیستی دارد (گاگنه و دسی[6]، 2005). در نظریه خودتعیین گری، چهار سطح برای انگیزش بیرونی بر مبنای سبک های تنظیمی افراد تحت عنوان تنظیم بیرونی، تنظیم درون فکنی شده، تنظیم تشخیص داده شده و تنظیم هماهنگ شده مطرح شده است. مطابق با نظریه خودتعیین گری، افراد تلاش می کنند تا نقش های اجتماعی و تقاضاهایی که از آن ها انتظار می رود و به صورت درونی برانگیزاننده نیست را طی فرایند درونی سازی به ارزش های شخصی و خودتنظیمی تبدیل کنند. بی انگیزگی به حالتی اشاره دارد که در آن فرد فاقد انگیزه است و هیچ دلیلی برای انجام کار ندارد. تنظیم درون فکنی شده از نظر نوع تنظیم شبیه به تنظیم بیرونی است و رفتار در آن توسط پاداش ها و تنبیه ها هدایت می شود با این تفاوت که در تنظیم درون فکنی شده پاداش ها و تنبیه ها توسط خود فرد اعمال می شود و کمتر تحت کنترل محیط بیرونی و دیگران قرار می گیرد. در تنظیم تشخیص داده شده افراد احساس آزادی و خودمختاری بیشتری می کنند، چرا که رفتارهای آن ها بازتاب جنبه هایی از خودشان است. در این سطح افراد ارزش هر رفتار را درک کرده و آن را به عنوان ارزش خود پذیرفته اند. کامل ترین نوع درونی سازی که به انگیزه بیرونی اجازه می دهد تا کاملاً خودمختار و ارادی باشد، تنظیم هماهنگ شده است که در آن همانندسازی با دیگر جنبه های شخصی مانند ارزش ها و علائق تلفیق می شود (دسی و رایان[7]، 2000). در نهایت شکل کاملاً خودتعیین گری، انگیزش درونی است. انگیزش درونی به عنوان تلاشی که در غیاب پیامدها و پاداش های بیرونی صورت می گیرند، تعریف می شود. افرادی که دارای انگیزش درونی هستند، برای خود اهدافی تعیین می کنند و برای رسیدن به آن می کوشند (عظیم پور، مصرآبادی و یارمحمدزاده، 1396).

یکی دیگر از متغیرهایی که ممکن است در ارتباط با تفریحات و رفتارهای پرخطر جوانان باشد، تاب آوری[8] است. در سال های اخیر رویکرد روانشناسی مثبت گرا به ابعاد مثبت وجود آدمی نظر ویژه ای دارد. اینکه افکار و هیجان های مثبت تأثیری بی مانند در سلامت روانی و جسمی آدمی دارد. در این رویکرد هدف نهایی شناسایی سازه ها و شیوه هایی است که بهزیستی و شادکامی انسان را به دنبال دارند. از این رو عواملی که سبب سازگاری هر چه بیشتر آدمی با نیازها و تهدیدهای زندگی می شوند، بنیادی ترین سازه های مورد پژوهش این رویکرد می باشد. در این میان تاب آوری جایگاه ویژه ای در حوزه های روانشناسی تحول، روانشناسی خانواده و بهداشت و سلامت روانی به خود اختصاص داده است. تاب آوری یکی از خصیصه های توانمندسازی درونی (منبع درون فردی) است. برخورداری از این منبع درون فردی، فرد را قادر می سازد، علی رغم شرایط ناگوار و پیشامدهای منفی، رشد سازگارانه خود را ادامه دهد و سلامت روان خود را حفظ نماید (گامریو، کاناوارو و بویوین[9]، 2013). تاب آوری به عنوان ظرفیت انسان برای مقابله و انطباق با سختی، رنج، مصیبت و دیگر عوامل استرس زا در زندگی روزانه است. مطالعات مختلف بر روی تاب آوری تأکید می کند که تاب آوری فراتر از برخورد و انطباق با تجربیات آسیب زاست. بدین معنا که فرد قدرت بازگشت و رشد به شیوه مثبت در برابر  شرایط نامناسب را دارد (کنات و دریویس[10]، 2014). افراد تاب آور، از نظر عاطفی آرامند و به طور خلاقانه و انعطاف پذیر به مسائل می نگرند، برای حل آن ها طرح و برنامه ریزی می کنند. در صورت نیاز نسبت به درخواست کمک از دیگران دریغ نمی ورزند و منابع کاملی برای مقابله با مشکلات و استرس های زندگی دارند و کمتر در معرض آشفتگی های روانی و هیجانی قرار می گیرند. همه این عوامل باعث می شود فرد از بهداشت روانی و بهزیستی روانشناختی بالایی برخوردار باشد (دانش، امین الرعایایی و نوری، 1396).  یکی دیگر از متغیرهای مرتبط با رفتارهای پر خطر جوانان، آمادگی برای تغییر[11] است. تغییر در افراد در سه بعد شناختی، احساسی و رفتاری صورت می گیرد. بعد احساسی آن، عبارت است از: تمایل فرد برای لذت بردن از تغییر در محیط زندگی و بعد شناختی آن شامل حدی از تشخیص (شناخت) می شود که برای شخص رخ می دهد و گرایش به منفعت را دربر می گیرد و بعد رفتاری نیز شامل میزانی است که یک فرد فعالیت هایی را برای حمایت از تغییرات نو انجام می دهد (نیرو، حقانی و حاجی حسین نژاد، 1392). آمادگی فردی برای تغییر یک ساخت ذهنی تعریف شده است که تابعی از ویژگی های فردی، متغیرهای محیط کار و ویژگی های زندگی است. به عبارت دیگر، به عنوان شاخصی از انگیزش, آمادگی برای تغییربه آمادگی رفتاری یا تمایل فرد جهت آغاز تغییر رفتار دلالت دارد (ویتنستین[12]، 2008). به نظر می رسد آمادگی برای تغییر یکی از امیدبخش ترین عامل های تشویق رفتار فرد در افرادی است که نیاز دارند سبک زندگی شان را برای هدف سلامتی اصلاح کنند (رسنیکو، دویس، زانگ، کونکل، استریچر و شیخ[13]، 2008؛ به نقل از قاسمی، 1396).   

رفتارهای پرخطر:

رفتارهای پرخطر، رفتارهایی هستند که زندگی دیگران را مختل می کنند و ممکن است به اشخاص و یا اموال آنان آسیب برسانند. این رفتارها شامل تخطی از قانون، نظیر تخریب اموال، سرقت، خشونت یا استفاده از سیگار، الکل، مصرف مواد مخدر، فرار از مدرسه، آتش افروزی و تجاوز به عنف یا تهدید و مانند آن می شود (ماستن[14]، 1991).

تعریف خودتعیین گری:

 خودتعيين گري را  احساس اختيار و اراده داشتن در انجام کارها و تمايل ذاتي به تجربه رفتاري که خود شخص آن را ترتيب داده باشد تعريف کرده اند. (دسی و رایان، 2000).

تاب آوری:

تاب آوری به فرآیندی گفته می شود که فرد توانایی سازگاری موفقیت آمیز با شرایط خاص و تهدید کننده را داشته باشد. افرادی که از تاب آوری بالاتری برخوردار باشند، بهتر می توانند مشکلات و سختی ها را برای رسیدن به اهداف تحمل کنند. (کونور و دیویدسون، 2003).

آمادگی برای تغییر:

آمادگی برای تغییر زمانی ایجاد می شود که افراد در زندگی احساس کنند تغییر مورد نیاز است و جامعه و اعضای آن توانایی ایجاد تغییرات را داشته باشند (گراهام و لو[15]، 20

 

رفتارها و فعالیت های جوانان

جوان برای این که بتواند خود و جایگاه خود را در جامعه و خانواده ثابت کند و برای خود نقش و پایگاهی داشته باشد ممکن است به رفتارها و فعالیت های مخرب روی بیاورد (ناظمی، 1393).

نوجوانان و جوانان معمولاً در معرض تغییرات شدید شرایط اجتماعی می باشند که در سال های اخیر رخ داده اند. این تغییرات می توانند تأثیر عمیقی روی رفتارهای آسیب زا و پرخطر داشته باشند (قربانی و خسروی، 1396). جواني را سني حساس در ايجاد و گسترش رفتارهاي مقابله اي و پاسخ به نيازهاي محيطي مي دانند. در اين دوره، نوجوان به واسطه تغييرات سريع فيزيکي، روانشناختي، اجتماعي، فرهنگي وشناختي با انبوهي از مشکلات مغاير سلامت همراه است. جوانان براي اين که بتواند خود و جايگاه خود را در جامعه و خانواده ثابت کند و براي خود نقش و پايگاهي داشته باشد ممکن است به رفتارهاي مخرب و پر خطر روي بياورد. آنان اين کارها را براي اثبات خود و مرکز توجه قرار گرفتن انجام مي دهند. رفتارها نامناسب، عوامل تهديد کننده سلامت و پيامد هاي منفي اين دوه مي تواند تهديد جدي را بر سلامت فرد در طول زندگي ايجاد کند. از جمله اين رفتارها، رفتارهاي پر خطر است. رفتارهاي پرخطر به رفتارهايي اطلاق مي شود که احتمال نتايج منفي و مخرب جسمي، روانشناختي و اجتماعي را براي فرد افزايش مي دهد. بايد آگاه باشيم که نوجواني از دوران هاي مهم درساخت و پايه ريزي شخصيت فرد محسوب مي شود به همين دليل برخي از مشکلات رفتاري ايجادشده در اين برهه، در دوره هاي بعدي زندگي، خود را به صورت ويژگي هايي پايدار نشان مي دهند (محمدی، 1393).همچنین، جوانی و نوجوانی دوره رشدی مهمی است که با فرایند شکل گیری هویت همراه است. در این دوره، افراد به دنبال این است که به سوال های متعدد ذهن خود پاسخ دهد، و از تمام چالش ها به سلامت عبور کرده و یك هویت یکپارچه برای خود شکل دهد. شکل گیری هویت به عنوان فرایند انسجام تغییرات فردی، تقاضاهای اجتماعی و انتظارات برای آینده محسوب می شود. به دلیل اینکه نوجوانی و جوانی یك دوره بحرانی از زندگی است، الگوهای رفتاری مهم و تاثیرگذار بر زندگی فرد، دراین دوره شکل می گیرند. در نوجوانی و جوانی، فرد جایگاه خویش را در خانواده، دوستان و جامعه تعیین می کند. عوامل اجتماعی، اقتصادی و خانوادگی نقش مهمی در سوگیری رفتاری افراد به عهده دارند. اغلب نوجوانان با خانواده، جامعه و بستگان دچار چالش هستند و ممکن است فشار این مشکلات نوجوان را در مرحله تصمیم گیری به سمت رفتارهای انتحاری بکشاند. جامعه امروز، جوان و خانواده را با نیازهای فراوانی روبرو می کند (فیاضی، 1392).

در دوره جوانی افراد تجربه آموزی نموده و از این رو با خطرهای گوناگونی روبرو می شوند، دراین مرحله جوانان از خانواده به سوی جامعه کشیده می شود و در راستای به دست آوردن جایگاه اجتماعی می کوشد. در این دوران آنان ممکن است دوستانی برگزینند که والدین نپذیرند و یا پوششی داشته باشند که والدین آنها را نپسندند و یا به مقایسه خانواده خود با سایر خانواده ها بپردازند (احدی و محسنی، 1386).

در این دوره جوانان برای این که بتواند خود و جایگاه خود را در جامعه و خانواده ثابت کند و برای خود نقش و پایگاهی داشته باشد ممکن است به رفتارهای مخرب و پر خطر روی بیاورد. آنان این کارها را برای اثبات خود و عدم نادیده گرفته شدن و مرکز توجه قرار گرفتن انجام می دهد. ازجمله این رفتارها، تفریحات پرخطر است. رفتارهای پرخطر به رفتارهایی اطلاق می شود که احتمال نتایج منفی و مخرب جسمی، روان شناختی و اجتماعی را برای فرد افزایش می دهد (محمدی، 1393).

رفتارها و تفریحات پرخطر جوانان یکی از مهم ترین مسایل بهداشتی و اجتماعی جوامع کنونی است که بر فرد، خانواده و جامعه تأثیر می گذارد. رفتارهای انتحاری شامل رفتارهایی هستند که زندگی دیگران را مختل کرده و ممکن است به اشخاص و یا اموال آنان آسیب برسانند و شامل رفتارهایی است که معمولاً تحت عنوان بزهکاری جوانان دسته بندی می شوند که شامل تخطی از قانون، نظیر تخریب اموال، سرقت، خشونت یا استفاده از سیگار، الکل، مصرف مواد، فرار از محیط آموزشی، آتش افروزی، تجاوز به عنف یا تهدید می شود (لطفی، 1389).

با ارائه اصطلاح سندروم رفتار مشکل ساز، مقوله های رفتارهای انتحاری را شامل سیگار کشیدن، مصرف مواد، الکل، رانندگی خطرناک و فعالیت جنسی زود هنگام می داند. مصرف مواد مخدر، خشونت و رفتارهای جنسی عامل بسیاری از مرگ و میرهای سنین جوانی و اوایل بزرگسالی است. بسیاری از رفتارهای پر خطر از قبیل مصرف سیگار، مواد و روابط جنسی نامطمئن در سنین قبل از 18 سالگی اتفاق می افتند (ناظمی، 1393).

– نظریه های فعالیت های و رفتارهای پرخطر در جوانان

رویکردهای مختلفی در علوم مختلف رفتاری، به تبیین مقوله بزهکاری و رفتارهای انتحاری پرداختند که در ادامه به برخی از این رویکردها اشاره می شود:

– نظریه بوم شناختی

جامعه شناسان مکتب شیکاگو در دو سطح کلان و خرد به بررسی مسائل شهری پرداختند. تحقیقات آن ها هم شامل نظریه های کلان می باشد که نشان می دهد چگونه ارقام جرم و جنایت در میان اجتماعات گوناگون متفاوت است. همچنین، نظریات سطح خرد را شامل می شود که به جریان های روان شناسی اجتماعی توجه دارد که زیربنای این جریان ما در سطح کلان هستند (شارع پور، 1387).

مکتب بوم شناختی شیکاگو، نظریه بوم شناختی پارک با رویکرد جامعه شناسی شهری، بزهکاری نوجوانان را تبیین نموده و بر این پیش فرض استوار است که بزهکاری با برخی از ویژگی های شهرنشینی مانند: زبان، قومیت، مهاجرت، حوزه های سکونت گاهی و تراکم جمعیت رابطه دارد. پارک معتقد بود که نواحی شهری از انگیزه ها و غرایز ساکنان ممانعت می کند و موجب انحرافات اجتماعی می شود (احمدی، 1384).

 

– نظریه بی سازمانی اجتماعی[17]:

نظریه بی سازمانی اجتماعی مطرح شده توسط پارک[18] به وسیله دو تن از شاگردان مکتب شیکاگو به نام های شاو و مك کی[19] توسعه پیدا کرد. آنها معتقد بودند که مشکلات اجتماعی شهر شیکاگو به علت الگوهای کنترل نشده مهاجرت و ایجاد منطقه های طبیعی است که در این مناطق، اهالی از فرهنگ کلی جامعه جدا افتاده اند. در واقع، این مناطق از سایر نقاط شهر جدا افتاده، هنجارها، ارزش ها و الگوهای رفتاری دیگری در آنجا شکل گرفته است که با فرهنگ مسلّط در دیگر مناطق در تضاد می باشد. در این مناطق گرایش های فرهنگی خاصی شکل گرفته، به طوری که افراد مرتباً در معرض یادگیری الگوهای موافق قانون شکنی هستند. بنابراین، در این مناطق جرم و جنایت بیشتر اتفاق می افتد. علت کج رفتاری و ارقام بالای آن در این مناطق بی سازمانی اجتماعی است. به این معنی که شیوه بهنجار رفتار در همه سطوح جامعه به یك شکل رشد و توسعه پیدا نکرده است. از این رو، نرخ بزهکاری جوانان در این مناطق از مناطق دیگر بیشتر است (محمدی اصل، 1385).

– نظریه خرده فرهنگ بزهکارانه جوانان[20]:

کوهن[21] در کتاب خود با عنوان پسران بزهکار (1955) نظریه خرده فرهنگی را با تفکیك نمودن رفتار انحرافی جوانان از انحراف اجتماعی بزرگسالان و تأکید بر بزهکاری پسران طبقات پایین تدوین کرد. کوهن در پاسخ به این سؤال که چرا خرده فرهنگ بزهکارانه وجود دارد و به جوانان منتقل می شود؟ نظریه ای کلی درباره چگونگی پیدایش خرده فرهنگ بزهکار ارائه می دهد (احمدی، 1384).

بحث اصلی کوهن این است که عضویت در طبقه اجتماعی با ارزش های اجتماعی و سبك های زندگی ارتباط دارد. با توجه به شیوه های تربیت کودک در طبقه متوسط و طبقه کارگر (پایین)، احتمالاً به کودکان می آموزند که رفتار باید خودانگیخته و پرخاشگرانه باشد. ارزش های این طبقه بر زمان حال با تأکید اندکی بر برنامه ریزی دراز مدت تمرکز می کنند. اجتماعی شدن با آموزش در طبقات پایین به ملایمت پیش می رود و کودک یاد می گیرد از دستورات پیروی کند. بر خلاف این، کوهن بیان می کند که در طبقه متوسط، اجتماعی شدن و تربیت کودک با تأکید بر ارزش ها و سبك های زندگی اغلب متضاد با مواردی است که در طبقه پایین مطرح می باشد. ارزش های طبقه متوسط شامل پویایی ذاتی و جاه طلبی، مسئولیت پذیری فردی، پیشرفت و موفقیت، کامروایی معوق، کنترل رفتار خشن، تمرین تبعیت از قانون و احترام به اموال دیگران می باشد. در حالی که دو نظام ارزشی طبقاتی متفاوت وجود دارد، در مدرسه عمدتاً ارزش های طبقه متوسط حاکم است. در نتیجه جوانان متعلق به طبقه پایین، خودشان را با معیارهای مقیاس طبقه متوسط ارزیابی می کنند. بر مبنای ارزش های مدرسه، کسی موفق می شود که خصایص طبقه متوسط را داشته باشد، در حالی که نوجوانان طبقه پایین فاقد چنین ویژگی هایی هستند و در رقابت با نوجوانان طبقه متوسط شکست می خورند. این شکست احساس ناکامی و سرخوردگی را درآنان ایجاد می کند، در نتیجه، نوجوانان طبقه پایین که دچار ناکامی شده اند، در منطقه هایی که زندگی می کنند، خرده فرهنگ های بزهکار را به وجود می آورند (بدری، 1395)

– نظریه فرهنگ طبقه پایین[22]:

ميلر[23] نيز از منظر خرده فرهنگي به رفتارهاي بزهکارانه نوجوانان طبقه پايين مي پردازد. نظريه وي مبتني بر ويژگي هاي طبقاتي نوجوانان طبقات پايين جامعه است و خرده فرهنگ هاي بزهکاري که بزهکاران طبقات پايين جامعه به وجود مي آورند، پاسخ به خرده فرهنگ طبقه خود است (احمدی، 1384).

میلر معتقد است که پسران طبقه پايين از خرده فرهنگ خود تبعيت مي کنند که بخواهند رفتار مقبول خرده فرهنگ خود را در پرتو ارزش هاي اين خرده فرهنگ ها شامل؛ دردسر طلبي[24]، زرنگي، هيجان طلبی، ماجراجویی، تقدیرگرایی[25] و استقلال طلبی نشان دهند (محمدی اصل، 1385). براي تحقق اين ارزش هاست، که پسران تجربه و کيفيات شخصي خاصي را پرورش مي دهند و از اين رهگذر به بزهکاري گرايش پيدا مي کنند. آنها از اين طريق زندگي را با والدين وهمسالان شان تجربه نموده و جامعه پذير مي شوند. اين جامعه پذيري هم از فرهنگ طبقه متوسط متنفر است و اين افراد به غفلت از هنجارها و ارزش هاي فرهنگ غالب مي پردازند. بدين ترتيب، از نظر ميلر،

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *